ଶାଳଗ୍ରାମର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ଏହାର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ତତ୍ତ୍ଵ

By Satyabrata panigrahi
ଶାଳଗ୍ରାମ :-
ଶାଳଗ୍ରାମ ହେଉଛି ଏକ ଜାତିର ପଥର; ଯାହାକୁ ବୈଜ୍ଞାନିକ ମତରେ ଆମ୍ନୋନାଇଟ୍ କୁହାଯାଏ ; ଯିଏକି ଏକ ଛିଦ୍ରଯୁକ୍ତ କୁଣ୍ଡଳାକାର ଜୀବାଶ୍ମ ଅଟେ। ହେଲେ ହିନ୍ଦୁ ଶାସ୍ତ୍ର ମତେ ଏହା ହେଉଛି ବିଷ୍ଣୁ ଦେବଙ୍କ ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରତିମା। ଶାଳଗ୍ରାମ ବିନା କୌଣସି ବିଷ୍ଣୁମନ୍ଦିର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।  କୌଣସି ବିଷ୍ଣୁମନ୍ଦିର ନୂଆ କରି ତିଆରି ହେଲେ ବିଷ୍ଣୁପ୍ରତିମାର ପ୍ରାଣପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାକୁ ପଡେ ; ହେଲେ ଶାଳଗ୍ରାମ ବିନା ପ୍ରାଣପ୍ରତିଷ୍ଠାରେ ପୂଜା ପାଇଥାଏ।

କେଉଁଠୁ ମିଳେ:-
ଶାଳଗ୍ରାମ କେବଳ ନେପାଳ ଅନ୍ତର୍ଗତ 'ମୁକ୍ତିନାଥ' ନାମକ ସ୍ଥାନରେ 'ଗଣ୍ଡୁକୀ' ନଦୀ ପଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ।  ଦ୍ଵାରିକା ସମୁଦ୍ର କୂଳରୁ ମଧ୍ୟ ଏକ ପ୍ରକାର ଧଳା ପଥର ମିଳେ ; ଯାହାକୁ 'ଚକ୍ରନିକା' କୁହଯାଏ। ଏ ପଥର ମଧ୍ୟ ଶାଳଗ୍ରାମ ସମତୂଲ୍ୟ। ଏହାକୁ ଶାଳଗ୍ରାମ ସହିତ ରଖି ପୂଜା କରାଯାଏ। 

ଶାଳଗ୍ରାମ କିପରି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ :-
ଗଣ୍ଡୁକୀ ନଦୀରେ 'ବଜ୍ରକୀଟ' ନାମକ ଏକ ପ୍ରକାର  ବାସ କରନ୍ତି ;  ଯାହାର ଦାନ୍ତ ଓ ନଖ ଗ୍ରାନାଇଟ ଶିଳାଠୁ ଶକ୍ତ ବୋଲି ବିଶ୍ଵାସ ରହିଛି। ସେଇ କୀଟଗୁଡିକ ଏଇ ଶିଳା ଉପରେ ଚକ୍ରାକୃତିର ଚିହ୍ନମାନ ଅଙ୍କନ କରିଥାନ୍ତି। ଏଇ ଚକ୍ର ସବୁ କେବଳ ଶିଳାର ଉପରି ଭାଗରେ ନ ରହି ଶିଳାର ଭିତର ଭାଗରେ ବି ରହିଥାଏ ; କାରଣ ଏଇ କୀଟ ସେଇ ଶିଳା ଭିତରେ ହିଁ ବାସ କରିଥାଏ।  ସେଇ କୀଟ କରିଥିବା ଛିଦ୍ରଗୁଡିକୁ "ବଦନ ବା ମୁଖ" ନାମରେ ଅଭିହିତ କରାଯାଏ। ଆମେ ଯଦି ଶାଳଗ୍ରାମ ଉପରେ ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ଵରୁ ଆଲୋକ ପକାଇବା ; ତେବେ ସେ ଛିଦ୍ର ଗୁଡିକ ଖୁବ ପରିଷ୍କାର ଭାବେ ଦେଖା ଯିବ। ଅସଲି ଶାଳଗ୍ରାମ ଚିହ୍ନିବା ପାଇଁ ଏଇ 'ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ' ହିଁ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ବିଶ୍ଵାସ କରାଯାଏ କି : ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ ସେ କୀଟ ରୂପରେ ଆସି ଏ ଶିଳାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥାନ୍ତି। 

ରଙ୍ଗ,ରୂପ ଓ ଆକାର :-
ଅଧିକାଂଶ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା କଳା ରଙ୍ଗର। ଏହାଛଡା ବିରଳ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଶାଳଗ୍ରାମ ବି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ହେଲେ ଏହାକୁ ଘରେ ରଖି ପୂଜା କରାଯାଏ ନାହିଁ। ଶାଳଗ୍ରାମ ତିନି ପ୍ରକାରର ହୋଇଥାନ୍ତି। ସାଧାରଣ,କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ଅତିକ୍ଷୁଦ୍ର। ଅତିକ୍ଷୁଦ୍ର ଶାଳଗ୍ରାମରେ କୌଣସି ଛିଦ୍ର ବା ଚକ୍ର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ନାହିଁ। ହେଲେ ଏହାକୁ  ଆଲୋକ ଆଗରେ ରଖିଲେ,ଏହା ଭିତରଟା ଲାଲ ଦେଖାଯାଏ। ଏଇ ଶାଳଗ୍ରାମକୁ 'ରତ୍ନଗର୍ଭା' କୁହଯାଏ । ଏ ପ୍ରକାର ଶାଳଗ୍ରାମ ଅତି ବିରଳ ଶ୍ରେଣୀର। ଯେଉଁ ଶାଳଗ୍ରାମରେ ୭ଟି ଛିଦ୍ର ଓ ୧୪ ଟି ଚକ୍ର ଥାଏ ; ତାକୁ "ଅନନ୍ତ ପଦ୍ମନାଭ" ମୂର୍ତ୍ତି କୁହାଯାଏ। ଯେଉଁଥିରେ ୨ଟି ଛିଦ୍ର ଓ ୪ଟି ଚକ୍ର ଥାଏ ; ତାକୁ "ନାରାୟଣ ମୂର୍ତ୍ତି" କୁହନ୍ତି। ଉଭୟ ଶାଳଗ୍ରାମ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ । 

କିମ୍ବଦନ୍ତୀ :-

କୁହାଯାଏ "ମା ତୁଳସୀ" ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଅଂଶ ନେଇ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ; ଆଉ ସେ "ରାକ୍ଷସ ଜଳନ୍ଧରକୁ ବିବାହ" କରିଥିଲେ। ତୁଳସୀଙ୍କ ସତୀତ୍ଵ ବଳରେ  ଜଳନ୍ଧରକୁ କେହି ମାରିପାରୁ ନ ଥିଲେ। ତେଣୁ ସେ ଦେବ ଓ ମାନବଙ୍କ ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାର କଲା। ପୃଥିବୀ ତ୍ରାହି ତ୍ରାହି ଡାକିବାରୁ ବିଷ୍ଣୁଦେବ ସଂସାରର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ''ତୁଳସୀଙ୍କ ସତୀତ୍ଵ ହରଣ" କଲେ ଓ ତା' ପରେ ଜଳନ୍ଧରର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା। ହେଲେ ତୁଳସୀ ଏ କଥା ଜାଣି ପାରି ତାଙ୍କୁ ପାଷାଣ ହେବାର ଅଭିଶାପ ଦେଲେ। ବିଷ୍ଣୁଦେବ ସେ ଅଭିଶାପକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ପାଷାଣ ହେଲେ ; ଯାହାକି ଏଇ ଶାଳଗ୍ରାମ। ଅଭିଶାପ ପାଇବା ପରେ ସେ ତୁଳସୀଙ୍କୁ 'ଗଣ୍ଡୁକୀ' ରୂପରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଅଭିଶାପ ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ତୁଳସୀ ତାଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ରକ୍ଷା କରି 'ଗଣ୍ଡୁକୀ' ରୂପେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଶାଳଗ୍ରାମ ରୂପେ ଅପେକ୍ଷାରତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ  ସ୍ପର୍ଶ କଲେ। ଫଳରେ ବିଷ୍ଣୁଦେବ ଶାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ତୁଳସୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ନେଇ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗମନ କଲେ।  ହେଲେ ଦୁହିଁଙ୍କ ପ୍ରତୀକ "ଗଣ୍ଡୁକୀ ନଦୀ" ଓ 'ଶାଳଗ୍ରାମ' ଏଇ ଧରାରେ ରହିଗଲେ। 



ସୌଜନ୍ୟ - ସୋସିଆଲ ମିଡ଼ିଆ



    🙏 *ଓଁ ଜୟ ଶ୍ରୀ-ଜଗନ୍ନାଥ*🙏

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

ହୃଦୟର ମଣିଷଟିଏ

By Satyabrata panigrahi
Image
ଥରେ ଚିନ୍ତା କରି ଦେଖନ୍ତୁ, ଆମେ ସବୁବେଳେ ଖୋଜିଥାଉ ଜଣେ ଏଭଳି ଏକ ମଣିଷ ଟେ ଯିଏ କି ସଭିଙ୍କ ଠୁ ହୋଇଥିବ କିଛି ନିଆରା, ଏମିତି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶେଷ ଯେ ଲାଗୁଥିବ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ ଭଳି, ଯେ କି ସବୁ ସମୟରେ ଭଲ ମନ୍ଦ ବୁଝିପାରୁଥିବ, ଯାହାର ସ୍ପର୍ଶ ମାତ୍ରକେ ସବୁ କିଛି ଭୁଲି ଯିବାକୁ ହୃଦୟ କହୁଥିବ, ଏଭଳି ଜଣେ ଭଲ ଲାଗୁଥିବା ମଣିଷ ଟିଏ ! ଏଭଳି ଜଣେ ମଣିଷଟିଏ ଖୋଜି ବୁଲୁ ବୁଲୁ ଲାଗିଯାଏ ଜଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଏ ନିଷ୍ଠୁର ମନ ଟେ । ଏବଂ ପ୍ରସ୍ପୁଟିତ ହୁଏ ଅଜସ୍ର ଭଲ ପାଇବା । କିନ୍ତୁ ଆଜିର ଏହି ସ୍ବାର୍ଥ ପର ଦୁନିଆ ରେ ସ୍ବାର୍ଥ ସ୍ୱରୂପ ବିରାଟ ବିରାଟ ଅଳିଆ ଗଦା ର ପାହାଡ଼ ଭିତରୁ ଜଣେ ଏମିତି କା ମୋତି କୁ ଖୋଜିବା ସହଜ ନ ଥାଏ । ଏହି ସ୍ୱାର୍ଥର ପାହାଡ଼ ଭିତ ରେ ଭଲ ର ମୁଖା ପିନ୍ଧା ସୈତାନ୍ ଙ୍କ ଭିତରୁ ଏମିତି ଏକ ମଣିଷ ଟିକୁ ଖୋଜିବା ହୋଇଥାଏ ଅନେକ ଦିନ ଆଉ ଅନେକ ସମୟ । ଆଉ ହଠାତ୍ ଦିନେ ମିଳି ଯାଏ ଏମିତି ଏକ ଭଲ ଲାଗୁଥିବା ମଣିଷ । କିନ୍ତୁ ସ୍ବପ୍ନ ରେ ହିଁ ରହିଯାଏ ସେଇ ମଣିଷ ଟିଏ। କିଛି କହିବାକୁ ଲାଗୁଥାଏ ଡର। କାଳେ କିଛି କହିଲେ ହୋଇଯିବ କି ଦୂର । ମନରେ ରହି ଯାଏ ଅନେକ ସଂଶୟ। କଥା ତ ହୁଏ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁଥାଏ ଭୟ, କାଳେ ହୋଇ ଯିବ କି ସେ ଦୂର । ଖାଲି ଆଶା ଥାଏ ପାଇବାର, ଅପେକ୍ଷା ରେ ରହିଯାଏ ସମୟର ।
Read more

Sanitizer instead of Polio drops

By Satyabrata panigrahi
Image
In a case of gross negligence, 12 children were given drops of sanitizer instead of polio drops in a village in Yavatmal district of Maharashtra.  An official told about this on Monday.  An official of the district said that the affected children have been admitted to a government hospital, where their condition is stable.  All children were under five years of age.  Action will be taken against three health workers for such lapses.  The official said the incident took place at Bhanbora Primary Health Center in Kapasikopari village where a national pulse polio vaccination program is being run for children between one and five years. Yavatmal Zilla Parishad CEO Srikrishna Panchal said that 12 children under five years of age were given two drops of sanitizer instead of polio drops.  The children complained of vomiting and restlessness.  He said that children who were given drops of sanitizer have been admitted to the hospital.  The cond...
Read more

Global warming - The rising temperature of the earth will cause problems like living and food crisis.

By Satyabrata panigrahi
Image
The global average temperature of air near the surface has been increasing since pre-industrial times and this sequence of rising temperature is continuing.  During this period, its global average temperature has increased by about one Fahrenheit.  The Ministry of Earth Sciences has recently published a Climate Report titled 'Assessment of Climate Change in Indian Territory'.  The report was prepared under the leadership of Climate Change Research Center (CCR) of Indian Institute of Tropical Meteorology (IITM), Pune.  This report highlights the effects of human-induced climate change.  It has been revealed that the global average temperature of air near the surface is increasing continuously.  During the last three decades, the Earth's surface has been progressively warmer than the first decade of 1850, while 18 of the 19 warmest years in observational records during the period 2001–2018 have been. These are the disadvantages due to increasing t...
Read more

୦୯:o୪:୨୦୨୧: - ସାରା ବିଶ୍ଵର କରୋନା ସ୍ଥିତି ସହ ଭାରତ ଓ ଓଡ଼ିଶାର କରୋନା ସଂକ୍ରମଣର ଅପ୍-ଡେଟ୍....

By Satyabrata panigrahi
Image
o୯:୦୪:୨୦୨୧: - ସାରା ବିଶ୍ୱରେ କରୋନା ଭାଇରସର ଆତଙ୍କ ଜାରି ରହିଛି । ପ୍ରକୋପ ବଢୁଥିବାରୁ ଅନେକ ଦେଶରେ ଲକଡାଉନ୍ ଓ ସଟଡାଉନ୍ ଫେରିଛି। ଗତ ୨୪ ଘଣ୍ଟାରେ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରାୟ ୭ ଲକ୍ଷ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୧୪ ହଜାର ସଂକ୍ରମିତ ଜୀବନ ହାରିଛନ୍ତି । ଆମେରିକାର ଜନ୍ ହପକିଙ୍ଗସ୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟିର ସିଏସଏସଇ ଏନେଇ ରିପୋର୍ଟ ଦେଇଛି । ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ୧୯୨ଟି ଦେଶରେ ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ୬,୭୫,୬୮୭ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଛନ୍ତି । ଫଳରେ ପଜିଟିଭ୍ ସଂଖ୍ୟା ୧୩୨୯୭୬୨୮୬କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି । ସେହିପରି ମୃତକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୨୮୮୬୫୮୬ ହୋଇଯାଇଛି । କେବଳ ଆମେରିକାରେ ସଂକ୍ରମିତଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୩୦୯୨୧୯୭୬ରେ ପହଁଚିଛି । ଏହାସହ ୫୫୯୧୦୯ଜଣ ପ୍ରାଣ ହରାଇଲେଣି । ବିଶ୍ୱର ୧ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ସଂକ୍ରମିତ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାଜିଲ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ବେଳେ ଭାରତ ତୃତୀୟରେ ରହିଛି । ସେହିପରି ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ଦେଶରେ ଟିକାକରଣ ଜୋରସୋରରେ ଚାଲିଛି । ଏହାସତ୍ତ୍ୱେ ଅନେକ ଦେଶ କରୋନା ସହ ଲଢେଇ କରିବାରେ ବିଫଳ ହେଉଛନ୍ତି । ଭାଇରସର ନୂଆ ଲହର ଅଧିକ ମାରାତ୍ମକ ଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି । ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଭାରତରେ ମଧ୍ୟ ଗତ ୨୪ ଘଣ୍ଟାରେ ୧ ଲକ୍ଷ ୩୧ ହଜାରରୁ ଅଧିକ ମାମଲା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିବା ବେଳେ ୮୦୦ରୁ ଅଧିକ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଜୀବନ ହାରିଛନ୍ତି ।  ରାଜ୍ୟରେ କରୋନା ମିଟର ଉପର ମୁହାଁ । ହଜାରେ ଟପିଲା ଦୈନିକ ସଂକ୍ରମଣ ସଂଖ୍ୟା । ଗ...
Read more

Pharmacists take care of prisoners' health in jail! The training will begin in 30 prisons

By Satyabrata panigrahi
Image
How to take care of the health of inmates suffering from various diseases in prison? How to treat which patient? How can patients with serious illnesses be cared for? "It simply came to our notice then. The pharmacists at the jail will be trained. In the first phase, it has been decided to conduct the training in 30 jails under the Cuttack Range. According to the report, jail pharmacists will be trained on how to treat and treat patients with mental illness, nightmares, heart disease, and kidney disease. Pharmacists will be trained next Sunday in about 30 jails in Baleshwar, Baripada, Bhadrak, Jajpur, Kendrapara, Jagatsinghpur, Cuttack, Puri and Khordha districts. Selected specialists from SCB Medical, Capital Hospital and AIIMS will provide the training. Read it -  Today's panchang - 24 February 2021 Read it -  Strict guidelines for the general public, former chief ministers are joining the wedding without a mask. Read it -  Water level in Rishiganga l...
Read more

Air pollution and the solution....

By Satyabrata panigrahi
Image
Air is the most important element of our life.  Air pollution cannot be defined clearly.  Air is a mixture of some gases and moisture.  It also has some inert substances. We cannot have 'pure air' in any part of the world.  When we breathe oxygen, as well as some other gases and substances enter our respiratory system, before we talk about air pollution, we need to know what are the elements in pure air.  The  The composition of pure air is shown in the following table. The air element is virtually life itself. Historically, air pollution started with the invention of fire. After this, it started to grow with the processing of iron and gold, and is continuously increasing with the use of coal. A new era of pollution began with the invention of the steam engine of the 18th century and with the Industrial Revolution. During this period, with the increase in motor vehicles, there has been a tremendous increase in it. At present, according to t...
Read more

United Nations Human Rights Commission speaks on India's agriculture law

By Satyabrata panigrahi
Image
Geneva - The United Nations Human Rights Commission (UNHRC) has appealed to the administration to exercise maximum restraint, along with those protesting against agricultural laws.  The Commission has said that it is important to seek equitable solutions while respecting human rights.  The United Nations Human Rights Commissioner's office tweeted that in addition to protecting the interests of the protesters, it is also necessary that both sides maintain restraint.  Explain that protesters have been frozen for more than two months on Delhi's borders against the three laws brought for reform in the agricultural sector.  On 26 January, protesters created a huge uproar in the Red Fort and many other places in Delhi.  Chakka jam has also been called on Saturday against agricultural laws. Opposition thinking on ending deadlock :-    The first week in the Lok Sabha was in the name of opposition uproar against agrarian reform laws. If the opposi...
Read more

Humans are ashamed - In Surat, the dog was tied and dragged into the bike

By Satyabrata panigrahi
Image
Humanely embarrassing incident has emerged from Surat city of Gujarat. A video on social media which is shocking is going viral. In this video, two people have committed inhumanity with an unruly animal. In this video, an unruly animal is dragging the dog with a rope and dragging the bike rider ruthlessly. The incident is near Bhagwan Mahavir College in Vesu, Surat, where two people were dragging a dog with a rope on the road. Somebody made a video of this incident. After this video went viral on social media, the police arrested a person who registered an FIR in this case. At the same time, the police is searching for another cruel person. One of the accused in the incident was identified as Hitesh Patel. Hitesh Patel works as a sanitation worker in Surat Municipal Corporation (SMC). Police are trying to locate the second accused, who is seen in the video along with Hitesh. According to the information received by the police, social worker Saloni Rathi lodged a com...
Read more

Govt comes up with stricter norms for social media, OTT platforms...

By Satyabrata panigrahi
Image
Union Information and Broadcasting Minister Prakash Javadekar on Thursday announced guidelines for the regulation of OTT platforms.  Javadekar said there are at least 40 OTT platforms such as Netflix, Amazon Prime and Hotstar (Disney Plus), and hundreds of news content websites. Addressing the media, the Union Minister for Electronics and IT, Ravi Shankar Prasad said that social media platforms will be classified under two categories – social media intermediaries and significant social media intermediaries – with the latter being subject to greater obligations. Guidelines for regulation of OTT platforms:- Prakash Javadekar said that the government has decided to have a three-tier system for regulation of OTT platforms. These include information, self-regulation and oversight.  First Category: Information 1) OTT and digital news media will have to provide details about the content they publish. 2) The government is not mandating registration but is seeking informat...
Read more